str.
streszczenie summary

5
do archiwum

Opieka nefrologiczna w Wielkopolsce w 2009 r. - realizacja spójnej koncepcji

Czekalski S.
Uniwersytet Medyczny w Poznaniu, Katedra i Klinika Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych

Powstanie sieci stacji dializ, odległych od siebie o około 50 km, stworzyło podstawę realizacji spójnej koncepcji organizacji opieki nefrologicznej w Wielkopolsce. Opieka ta obejmuje zarówno zintegrowanie metod leczenia nerkozastepczego: hemodializy, dializy otrzewnowej i przeszczepienia nerki, jak i badania przesiewowe w kierunku przewlekłej choroby nerek, jej wczesnego rozpoznania i skutecznego leczenia hamującego progresję choroby. Ważną rolę spełniają poradnie nefrologiczne działające przy stacjach dializ i oddziały nefrologiczne ze stacją dializ oraz poradnią. Dzięki dostępności specjalisty - nefrologa w przychodni odległej o około 25-30 km od miejsca zamieszkania pacjenta oraz prowadzonej edukacji, opieka nefrologiczna w Wielkopolsce ulega stałej poprawie.

Słowa kluczowe: opieka medyczna, struktura, organizacja, integracja

Nephrological care in Wielkopolska - Region of Poland in 2009 - realization of the united idea
Czekalski S.
Medical University of Poznan, Poland, Chair and Department of Nephrology, Transplantology and Internal Medicine

The establishment of net of the dialysis centers within the distance of 50 km each other, created the basis for realization of united idea for organization of nephrological care in the Wielkopolska-region of Poland. Nephrological care consists of both an integrated methods of the renal replacement therapy: hemodialysis, peritoneal dialysis and kidney transplantation and the screening for chronic kidney disease, its early diagnosis and effective treatment which slow-down the progression of the disease. The nephrological ambulatory, associated with dialysis centers and the nephrological departments with dialysis center and ambulatory play an important role in the integrated nephrological care. As the result of an accessibility of nephrological consultation in the ambulatory located about 25-30 km from the patients home, the nephrological care in Wielkopolska region constantly improves.

Key words: nephrological care, structure, organization, integration

10
do archiwum

Metaloproteinazy 2 i 9 oraz ich tkankowe inhibitory 1 i 2 w moczu dzieci chorych na odmiedniczkowe zapalenie nerek

Tenderenda E., Zoch-Zwierz W., Wasilewska A., Porowski T., Taranta-Janusz K., Kołodziejczyk Z., Michaluk-Skutnik J.
Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Klinika Pediatrii i Nefrologii

Odmiedniczkowe zapalenie nerek (PN), szczególnie u najmłodszych dzieci usposabia do zaburzenia równowagi między wytwarzaniem i degradacją białek macierzy zewnątrzkomórkowej (ECM) i tworzenia blizn w nerkach.
Celem pracy była ocena stężenia metaloproteinazy 2 i 9 (MMP-2 i MMP-9) oraz ich tkankowych inhibitorów 1 i 2 (TIMP-1 i TIMP-2) w moczu dzieci chorych na odmiedniczkowe zapalenie nerek.
Materiał i metody. Grupę badaną (I) stanowiło 42 dzieci z ostrym pierwszorazowym odmiedniczkowym zapaleniem nerek w wieku 1-15 lat, u których badania wykonano dwukrotnie: A - przed leczeniem (1-3 doba gorączki), B - po leczeniu przeciwbakteryjnym (10-14 doba). Grupę kontrolną (K) stanowiło 30 dzieci zdrowych. Stężenie MMP-2 i MMP-9 oraz TIMP-1 i TIMP-2 oznaczano metodą immunoenzymatyczną ELISA w pierwszej porannej porcji moczu.
Wyniki. U dzieci chorych na odmiedniczkowe zapalenie nerek (I) przed leczeniem (A) stężenie wszystkich badanych markerów było zwiększone w porównaniu z wynikami u dzieci zdrowych (K) (p <0,05). Po leczeniu (B) tylko stężenie TIMP-1 było jeszcze zwiększone (p=0,02). W obu badaniach (A i B) stwierdzono obniżenie wskaźnika MMP-9/TIMP-1 (p <0,05). Natomiast wskaźnik MMP-2/TIMP-2 był prawidłowy.
Wniosek. U dzieci chorych na odmiedniczkowe zapalenie nerek występuje zaburzenie równowagi między wytwarzaniem MMP-9 i TIMP-1, z przewagą wytwarzania TIMP-1 nad MMP-9, co może usposabiać do rozwoju włóknienia w nerkach.

Słowa kluczowe: odmiedniczkowe zapalenie nerek, MMP-2, MMP-9, TIMP-1, TIMP-2

Matrix metalloproteinases 2 and 9 and their tissue inhibitors 1 and 2 in the urine of children with pyelonephritis

Tenderenda E., Zoch-Zwierz W., Wasilewska A., Porowski T., Taranta-Janusz K., Kołodziejczyk Z., Michaluk-Skutnik J.
Medical University of Bialystok, Poland, Department of Pediatrics and Nephrology

In small children, pyelonephritis (PN) is an important cause of scarring in the renal and disturbed in the production and degradation of extracellulare matrix proteins (ECM).
Aim of the study was to assess the urinary levels metalloproteinases 2 and 9 (MMP-2 and MMP-9) and their inhibitors 1 and 2 (TIMP-1 and TIMP-2) in children with pyelonephritis (PN).
Materials and methods. Study group (I) consisted of 42 children with PN, aged 1-15 years, examined twice: A - prior to treatment (1-3 days of fever), B - after antibacterial treatment (10-14 days). The control group (K) consisted of 30 healthy children. Enzyme - linked immunosorbent assay kits were used for measurements of total human MMP-2, MMP-9, TIMP-1 and TIMP-2 in first morning urine.
Results. In children with PN (I) prior to treatment (A), urinary concentration of all parameters were increased as compared to the control (K) (p <0.05). After treatment (B), only the levels of TIMP-1 was still elevated (p = 0.02). In PN before (A) and after (B) treatment MMP-9/TIMP-1 ratio. However MMP-2/TIMP-2 ratio was normal.
Conclusion. In children with PN the balance MMP-9/TIMP-1 is disturbed, with the predominance of TIMP-1 production over MMP-9. It may lead to renal fibrosis.

Key words: pyelonephritis, MMP-2, MMP-9, TIMP-1, TIMP-2

14do archiwum

Wyniki operacyjnego leczenia wysiłkowego nietrzymania moczu metodą Burcha i TVT z uwzględnieniem statyki narządów miednicy

Brodowska A.1, Starczewski A.1, Brodowski J.2, Laszczyńska M.3, Nawrocka-Rutkowska J.1, Marciniak A.1
Pomorska Akademia Medyczna w Szczecinie: 1Klinika Rozrodczości i Ginekologii; 2Samodzielna Pracownia Podstawowej Opieki Zdrowotnej; 3Samodzielna Pracownia Histologii i Biologii Rozwoju

Nietrzymanie moczu jest chorobą społeczną. W różnych grupach wiekowych schorzenie to dotyczy od 15 do 30% kobiet. Po menopauzie nietrzymanie moczu występuje znacznie częściej i stwierdzane jest u około 40% kobiet. W większości przypadków wysiłkowe nietrzymanie moczu wymaga leczenia operacyjnego. Jednak pomimo tego, że istnieje wiele metod chirurgicznego postępowania w przypadku nietrzymania moczu, żadna nie gwarantuje całkowitej skuteczności wyleczenia.
Cel pracy. Porównanie wyników operacyjnego leczenia wysiłkowego nietrzymania moczu przy zastosowaniu dwóch metod zabiegowych: Burcha i slingowej z zastosowaniem taśmy niskonapięciowej TVT.
Materiał i metody. Badaniem objęto 295 kobiet. Po dokładnej diagnostyce wysiłkowego nietrzymania moczu (wywiad, badanie ultrasonograficzne, ocena czynników ryzyka nietrzymania moczu) chore kwalifikowano do operacji metodą Burcha bądź do operacji slingowej typu TVT. Efekty operacji oceniono po 24 miesiącach od zabiegu operacyjnego.
Wyniki. Całkowite ustąpienie dolegliwości po operacji metodą Burcha uzyskano u 65,5% badanych, a po założeniu taśmy TVT u 64,1% leczonych kobiet. U kobiet z tyłozgięciem macicy odsetek wyleczonych kobiet był zdecydowanie niższy i wynosił około 30% niezależnie od rodzaju operacji. Wykazano ponadto, że nawet nieznaczne obniżenie szyjki macicy pogarszało wyniki leczenia. Wyniki kliniczne zostały potwierdzone badaniem USG oceniającym kąt cewkowo-pęcherzowy i odległość dolnego bieguna spojenia łonowego od cewki moczowej przed i po zabiegu operacyjnym.
Wnioski. Wyniki operacyjnego leczenia wysiłkowego nietrzymania moczu są niezadowalające i wynoszą około 65%, niezależnie od typu operacji. Na uzyskane efekty operacyjnego leczenia wysiłkowego nietrzymania moczu ma wpływ położenie macicy. Są one zdecydowanie gorsze w kobiet z obniżeniem lub tyłozgięciem macicy.

Słowa kluczowe: nietrzymanie moczu, zabiegi operacyjne, USG

The results of surgical treatment urinary stress incontinence of Burch and TVT methods independent of position of pelvic organ

Brodowska A.1, Starczewski A.1, Brodowski J.2, Laszczyńska M.3, Nawrocka-Rutkowska J.1, Marciniak A.1
Pomeranian Medical University of Szczecin, Poland: 1Department of Reproduction and Gynecology, 2Laboratory of Primary Health Care, 3Laboratory of Histology and Developmental Biology

Urinary incontinence is a social disease. In age-various women groups it appears in abort 15-30%. After menopause urinary incontinence frequency increases to 40%. In most cares stress urinary incontinence (SUI) demands surgical treatment. There are many treatment opinions, but there is no 100% effective method.
Aim of the study. In this research two surgical treatment methods (Burch suspension vs tension-free vaginal tape - TVT method ) for urinary incontinence were compared.
Material and methods. The study was undertaken in 295 women. After carefully diagnostic (interview, ultrasound, assessment of risk factors) of SUI patients were qualified to Burch suspension or TVT method. Effects were assessed after 24 postoperative months.
Results. Total lost of complaints was obtained in 65% after TVT. In case of retroflexio of uterus percent of recoveries was lower - about 30%, independently on a type of operation. Even small agree of cervical descent get worse a treatment effects. Clinical effects were confirmed by ultrasound (angle between urethra and bladder, distance between symphysis and urethra before and treatment).
Conclusions. Result of surgical treatment of urinary incontinence is about 65 % of improvement regardless of surgical method. Retroflexio of uterus and cervical descent make this result even worse.

Key words: urinary incontinence, surgical outcomes, USG

19do archiwum

Porównanie zdolności antyoksydacyjnych kwasu alfa-liponowego, melatoniny, witaminy C i troloksu oraz ich wpływu na stopień uszkodzeń DNA i wytwarzanie wolnych rodników

Piechota A., Gorąca A.
Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Katedra Fizjologii Doświadczalnej i Klinicznej, Zakład Fizjologii Układu Krążenia

Osocze krwi zawiera wiele różnych antyoksydantów, które biorą udział w utrzymaniu prawidłowych zdolności antyoksydacyjnych organizmu.
Cel pracy. Porównanie wpływu egzogennych antyoksydantów (kwasu ?-liponowego, melatoniny, witaminy C i troloksu) na ochronę materiału genetycznego i zdolności antyoksydacyjne osocza.
Materiały i metody. Krew pobrano od 24 zdrowych ochotników w wieku 19-23 lat i odwirowano. Witaminę C, troloks (rozpuszczalna w wodzie witamina E), kwas liponowy (LA) i melatoninę (MEL) dodawano pojedynczo do osocza tuż przed oznaczeniem. Końcowe stężenia antyoksydantów w osoczu wyniosły 1 mmol. Badano: stopień uszkodzeń DNA wywołanych rodnikiem hydroksylowym (OH?), zdolność redukowania żelaza (metoda FRAP) i zdolność redukowania rodnika DPPH (2,2’-diphenyl-1-picrylhydrazyl).
Wyniki. Przeprowadzone badania wykazały, że witamina C i troloks w sposób istotny statystycznie odbudowują pulę żelaza zredukowanego (odpowiednio, p<0,001 i p<0,001). Uszkodzenia DNA wywołane rodnikiem OH? najsilniej hamował troloks i LA (odpowiednio, p<0,001 i p<0,01). Wszystkie antyoksydanty wykazywały słabą zdolność do zmiatania rodnika.
Wnioski. Największe właściwości antyoksydacyjne oraz zdolność do ochrony DNA wykazują witamina C i troloks. Melatonina oraz kwas liponowy zmniejszają stopień uszkodzeń DNA, ale nie podnoszą istotnie zdolności antyoksydacyjnych osocza.

Słowa kluczowe: antyoksydanty, wolne rodniki, uszkodzenia DNA

The comparison of alpha-lipoic acid, melatonin, vitamin C and trolox effectiveness in decreasing DNA stand brakes and increasing plasma antioxidant power

Piechota A., Gorąca A.
Medical University of Lodz, Poland, Experimental and Clinical Physiology, Department of Cardiovascular Physiology

Human plasma contains different antioxidants which may be important in the maintenance of an antioxidant status.
The aim of this study was to compare the effect of exogenous antioxidants (vitamin C, trolox, ?-lipoic acid and melatonin) on DNA standard brakes level and antioxidant activity of plasma.
Material and methods. Blood was obtain from 24 healthy volunteers from 19-23 of age and centrifuge. Vitamin C (vit C), trolox (water soluble vitamin E), lipoic acid (LA) or melatonin (MEL) were added separately to the plasma right before assay. Final concentration of each antioxidant in plasma was 1 mmol. Antioxidant properties of plasma and plasma with antioxidants were evaluated by three methods: level of DNA damages, ferric reducing ability of plasma (FRAP), scavenging of DPPH (2,2'-diphenyl-1-picrylhydrazyl) radical.
Results. We showed that vit C and trolox have strong ability to reduce bivalent iron (p<0.001 and p<0.001, respectively). The highest protective effect on hydroxyl radical-induced DNA damage was observed for trolox and LA (p<0.001 and p<0.01, respectively). All antioxidants possessed weak ability to scavenge DPPH radicals.
Conclusion. In our study trolox and vitamin C effectively diminished DNA oxidative damages and possessed the highest antioxidant properties. Melatonin and lipoic acid decreased DNA damages but did not increase plasma antioxidant ability.

Key words: antioxidants, free radicals, DNA damage

22do archiwum

Całkowity potencjał antyoksydacyjny w osoczu sportowców po dozowanym wysiłku fizycznym

Mrowicka M.1, Bortnik K.2, Malinowska K.1, Kędziora J.1, Mrowicki J.1
Uniwersytet Medyczny w Łodzi: 1Wydział Fizjoterapii, Katedra i Zakład Chemii i Biochemii Klinicznej, 2Studium Wychowania Fizycznego i Sportu

Mechanizm funkcjonowania zrównoważonego systemu obrony przed wolnymi rodnikami organizmu opiera się na wspólnym i synergistycznym działaniu jego składowych. Jedną z pierwszych reakcji organizmu na wysiłek fizyczny jest zwiększone zapotrzebowanie na tlen w wyniku nasilonej aerobowej przemiany materii, zwłaszcza w obrębie mięśni szkieletowych, zaangażowanych w wykonywanie pracy fizycznej. Przy niewydolnym układzie antyoksydacyjnym osocza wolne rodniki atakują błonę erytrocytarną z zewnątrz i od wewnątrz, prowadząc do powstania znacznej ilości reaktywnych form tlenu (RFT).
Cel pracy. Ocena wpływu dozowanego wysiłku fizycznego submaksymalnego i maksymalnego na całkowity potencjał antyoksydacyjny w osoczu zawodników rugby i osób niewytrenowanych.
Materiał i metody. Badania przeprowadzono u 41 zawodników Klubu Sportowego „Budowlani” w Łodzi oraz u 20 mężczyzn stanowiących grupę odniesienia. Oznaczenie całkowitego potencjału antyoksydacyjnego (TAS) w osoczu przeprowadzono przed wysiłkiem (faza spoczynku) u badanych z grupy odniesienia oraz po 30-minutowej restytucji (faza odpoczynku) u sportowców.
Wyniki. U badanych z grupy odniesienia (K) w fazie spoczynku stężenie TAS w osoczu wynosiło średnio 0,65 ± 0,15 mmol/l. W fazie odpoczynku u sportowców juniorów (J) po wysiłku submaksymalnym stężenie TAS w osoczu wynosiło średnio 0,69 ± 0,29 mmol/l , a wysiłek maksymalny spowodował zwiększenie tego parametru, który wynosił średnio 0,73 ± 0,34 mmol/l. U sportowców seniorów (S) po wysiłku submaksymalnym stężenie TAS w osoczu było wyższe niż w grupie juniorów i wynosiło średnio 0,93 ± 0,22 mmol/l, a po wysiłku maksymalnym stężenie było niższe i wynosiło średnio 0,66 ± 0,26 mmol/l.
Wnioski. Wyniki badań wskazują, że na stężenie TAS w osoczu badanych, podczas jednorazowego wysiłku fizycznego ma wpływ przede wszystkim intensywność wykonywanych ćwiczeń. Stężenie TAS w osoczu było wyższe u rugbystów, bez względu na rodzaj obciążenia, w odniesieniu do grupy kontrolnej. Na otrzymane wyniki być może wpływa również suplementacja antyoksydantami drobnocząsteczkowymi obecnymi w odżywkach spożywanych przez zawodników.

Słowa kluczowe: całkowity potencjał antyoksydacyjny, dozowany wysiłek fizyczny, antyoksydanty

Total antioxidant status concentration in blood plasma of professional sportsmen after dosed physical exercise

Mrowicka M.1, Bortnik K.2, Malinowska K.1, Kędziora J.1, Mrowicki J.1
Medical University of Lodz, Poland, 1Faculty of Physiotherapy, Chair and Department of Chemistry and Clinical Biochemistry, 2Physical Education and Sport Centre

The mechanism of functioning of the well-balanced protection system against free radicals is based on the mutual and synergistic activity of its all elements. One of the first organism reactions to physical effort is an elevated oxygen requirement due to an increased rate of metabolism, particularly in the skeletal muscles involved in performing physical work. In case of insufficient antioxidative system of blood plasma, free radicals attack the erythrocytic membrane externally and internally, leading to formation of considerable amounts of reactive oxygen species (ROS).
The aim of this study was to evaluate the influence of dosed submaximal and maximal physical exercise on the plasma total antioxidant status (TAS) concentration in professional sportsmen and in subjects of normal physical activity.s
Material and methods. 41 rugby players (junior and senior group) and 20 men of normal physical activity (control group) were the subject of the study. The plasma TAS concentration was determined: before an effort in the control group, and after 30-minute restitution period in sportsmen.
Results. The concentration of TAS values in subjects of normal physical activity before exercises were on average 0.65 ± 0.15 mmol/l. In the junior group after the dosed submaximal physical exercise, the mean TAS concentration was 0.69 ± 0.29 mmol/l , but the dosed maximal exercise lead to an increase in TAS values - 0.73 ± 0.34 mmol/l. The higher plasma TAS concentration after the dosed submaximal physical exercise was observed in the senior group as compared to the junior group, and was on average 0.93 ± 0.22 mmol/l. However, after the maximal exercise, the TAS concentration decreased and its average value was 0.66 ± 0.26 mmol/l.
Conclusions. The results of the study indicate that the intensity of performed exercises affects the plasma TAS concentration during a single physical activity. The plasma TAS concentration was higher in sportsmen regardless of the type of effort as compared to the control group. Supplementation of micromolecular antioxidants present in nutrients ingested by the sportsmen might have influenced the study outcomes.

Key words: total antioxidant status, dosed physical exercise, antioxidants

26do archiwum

Wpływ terapii ultradźwiękowej na zachowanie się ciśnienia tętniczego u pacjentów poddanych nadźwiękawianiu

Ciejka E.1,2, Wiechna K.3
1Wyższa Szkoła Kosmetologii i Ochrony Zdrowia, Katedra Fizjoterapii w Białymstoku; 2Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, Centrum Profilaktyczno-Lecznicze w Łodzi, Zakład Rehabilitacji Leczniczej; 3Centrum Rehabilitacji INTERMEDICUS w Łodzi

Terapia ultradźwiękowa stanowi jedną z fizykalnych metod leczenia różnych schorzeń w obrębie narządu ruchu. Fala ultradźwiękowa, przechodząc przez kolejne warstwy tkanek, oddaje energię akustyczną. Tkanki mają różnorodną i skomplikowaną budowę, a tym samym różną zdolność pochłaniania energii ultradźwiękowej. Mechanizm biologicznego oddziaływania energii ultradźwiękowej na ustrój człowieka należy rozpatrywać kompleksowo, bowiem jest ono ściśle uzależnione od ilości zaabsorbowanej energii fali ultradźwiękowej. Mechanizm ten jest wypadkową działania termicznego oraz nietermicznego, na które to działanie składają się kawitacje i naprężenia. Odczyn występujący u pacjenta poddanego terapii ultradźwiękowej jest miejscowy oraz ogólny - rozumiany jako odpowiedź całego organizmu, poszczególnych jego układów i narządów, zależny m.in. od parametrów stosowanego bodźca. Dlatego też zabiegi z wykorzystaniem fali ultradźwiękowej mogą mieć wpływ na zachowanie się ciśnienia tętniczego u pacjentów poddanych nadźwiękawianiu, zarówno u tych z prawidłowym ciśnieniem tętniczym, jak również u pacjentów chorych na nadciśnienie.
Cel pracy. Ocena zmian wartości ciśnienia tętniczego u pacjentów poddanych terapii ultradźwiękowej. Ocena zmian wartości ciśnienia tętniczego pod wpływem ultradźwięków u osób zdrowych i u pacjentów hipertonicznych. Zbadanie wpływu zastosowanej dawki i czasu zabiegu na wartości ciśnienia tętniczego po terapii ultradźwiękowej.
Materiał i metody. Badania przeprowadzono wśród 29 pacjentów; w wieku od 30 do 83 lat. Pacjenci zgłaszający się na terapię ultradźwiękową zostali do niej zakwalifikowani przez lekarza rehabilitacji. Terapia obejmowała serię 10 zabiegów. Do terapii ultradźwiękowej wykorzystany został aparat US 10 z głowicą o powierzchni 5 cm2 oraz częstotliwości 1 MHz. Zabiegi wykonywane były metodą dynamiczną z zastosowaniem fali ciągłej, dawka wynosiła 0,05-1,5 W/cm2, czas zabiegu 3-9 min. U każdego pacjenta wykonano pomiar ciśnienia tętniczego krwi metodą osłuchową Korotkowa przed nadźwiękawianiem (I), po pierwszym zabiegu (pomiar II), po piątym zabiegu (III) i po ostatnim zabiegu w serii (IV). Grupę kontrolą stanowiła grupa 10 pacjentów, którzy poddani byli ekspozycjom pozorowanym
Wyniki. W badaniach zaobserwowano statystycznie istotne obniżenie wartości skurczowego ciśnienia tętniczego krwi u badanych pacjentów. U pacjentów hipertonicznych po serii zabiegów nastąpiło obniżenie ciśnienia skurczowego znamienne statystycznie. W zależności od dawki stosowanych ultradźwięków zaobserwowano statystycznie istotne obniżenie skurczowego ciśnienia tętniczego krwi po zastosowaniu dawki średniej (0,5-1,5 Wcm2) i średniego czasu nadźwiękawiania (4-9 min). W grupie kontrolnej nie zaobserwowano istotnych statystycznie zmian ciśnienia tętniczego krwi.
Wnioski. Po zastosowaniu terapii ultradźwiękowej obserwuje się tendencję do obniżenia wartości ciśnienia skurczowego i rozkurczowego tętniczego. Natężenie ultradźwięków oraz czas zabiegu mogą mieć wpływ na zachowanie się ciśnienia tętniczego krwi u pacjentów poddanych nadźwiękawianiu.

Słowa kluczowe: ultradźwięki, ciśnienie tętnicze

The influence of ultrasound therapy on patient’s blood pressure subjected to activity ultrasound

Ciejka E.1,2, Wiechna K.3
1Higher School of Cosmetology and Protection of Health, the Cathedral of Physiotherapy in Bialystok Poland; 2Regional Center of Occupational Medicine, Center for Prophylaxis and Therapy in Lodz, Poland; 3Rehabilitation Clinic INTERMEDICUS in Lodz, Poland

The ultrasound therapy is a one of physical methods to treat disorders of movement organ. The ultrasound wave, while passing through layers of tissues gives away acoustic energy. Each tissue of the body has got different structure and different ability to absorb the ultrasound energy. A biological influence of ultrasounds on the body depends on an amount of energy absorbed by the tissues. The influence is resultant of thermal and non-thermal effects of ultrasounds, which includes cavitation and acoustic streaming. Beside local reaction of tissues treated with ultrasound, there is also a general reaction of a whole body. Depends on parameters of ultrasound wave may have an influence on cardiovascular system, especially blood pressure, both on people with normal blood pressure and hypertension.
Aim of the study. Evaluation of change in blood pressure due to ultrasound therapy. Evaluation of change in blood pressure after ultrasound therapy among people with normal blood pressure and with hypertension. Research on influence of applied dose of ultrasounds and time of application on change in blood pressure.
Material and methods. The research was done among 29 patients (aged form 30 to 83) qualified to ultrasound therapy by a physician. Each patient was treated with a one series of 10 ultrasound sessions. The ultrasound device used at that time was US 10 with applicator of 5 cm2 surface and 1 MHz frequency. The dose was 0.05-1.5 W/cm2 of continuous ultrasound wave applied dynamically. Time of each session was 3-9 minutes. Blood pressure was measured using Korotkow's method before and after first (measurement I, II), after fifth (III), and after tenth (IV) therapeutic session. The control group were 10 patients without ultrasound influence.
Results. We observed statistically decreased patient's blood pressure after the ultrasound treatment. Blood pressure of patients with hypertension statistically decreased after ultrasound therapy too. Decrease of systolic blood pressure was observed after an application of medium dose of ultrasound (0.5-1.5 Wcm2) and medium time (4-9 min). We did not observed statistically changing of blood pressure in control patient's group.
Conclusions. Ultrasound therapy was found to have a decreasing influence on blood pressure.
Ultrasound intensity and time of application may have an influence on blood pressure.

Key words: ultrasound, blood pressure

30do archiwum

Kompleksowa rehabilitacja kardiologiczna w strategii prewencji wtórnej choroby sercowo-naczyniowej

Kałka D.1,2, Sobieszczańska M.1, Pilecki W.1, Adamus J.3
1Akademia Medyczna we Wrocławiu, Zakład Elektrokardiologii i Prewencji Chorób Sercowo-Naczyniowych, Katedra Patofizjologii; 2Dział Rehabilitacji Kardiologicznej, Promedis Sp. z o.o., Wrocław, Grupa Lux Med; 3Oddział Kardiologii, Centrum Medyczne Ostrobramska NZOZ Magodent, Warszawa

Ze względu na częstość występowania choroby sercowo-naczyniowej oraz jej przebieg nacechowany występowaniem ostrych powikłań zagrażających życiu, chorzy dotknięci tym schorzeniem stanowią szczególną populację, do której adresowane są działania zapobiegawcze objęte wspólną nazwą profilaktyki wtórnej. Celem tych działań jest zmniejszenie częstości kolejnych incydentów związanych z chorobą niedokrwienną serca, niedokrwiennym udarem mózgu i chorobą tętnic obwodowych. Kładą one szczególny nacisk na przeciwdziałanie istotnym, negatywnym, także ze społeczno-ekonomicznego punktu widzenia, zjawiskom takim, jak inwalidztwo i przedwczesne zgony.
Istotną rolę w ramach zintegrowanego postępowania prewencyjnego w przypadku choroby sercowo-naczyniowej zajmuje modyfikacja aktywności fizycznej chorych realizowana przede wszystkim w ramach nadzorowanego treningu fizycznego. Jest on podstawowym elementem usystematyzowanej rehabilitacji kardiologicznej, której pomysłodawcą i pionierem zastosowania u chorych po ostrych incydentach wieńcowych, był Hellerstein, który w latach 50. XX wieku rozpoczął propagowanie wielodyscyplinarnego podejścia do programów rehabilitacji kardiologicznej.
Od czasu sformułowania przez Światową Organizację Zdrowia w 1964 roku pierwszej definicji rehabilitacji kardiologicznej, w wyniku osiągnięć nowoczesnej kardiologii inwazyjnej, kardiochirurgii i farmakoterapii, radykalnie zmieniły się procedury leczenia chorych z rozpoznanymi ostrymi zespołami wieńcowymi oraz skrócił się wydatnie czas ich hospitalizacji. Miało to także wpływ na kreowany przez wiele towarzystw naukowych sukcesywny rozwój standaryzowanego procesu rekonwalescencji, jakim jest rehabilitacja kardiologiczna. Także Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego (PTK), doceniając znaczenie problemu, powołał grupę ekspertów do opracowania standardów rehabilitacji kardiologicznej PTK, które zostały opublikowane w 2004 roku w czasopiśmie "Folia Cardiologica". Oparte o zmodyfikowane w 2003 roku zalecenia, opracowane przez Grupę Roboczą Rehabilitacji i Fizjologii Wysiłku Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego i własne doświadczenia autorów, standaryzują przede wszystkim zasady prowadzenia rehabilitacji kardiologicznej.
Elementami szczególnie podkreślanymi w tym dokumencie jest zachowanie zasady optymalizacji efektów rehabilitacji kardiologicznej przy uwzględnieniu maksymalnego jej bezpieczeństwa dla chorego oraz zalecenie, niezależnego od wieku, dostępu do zawierających wieloczynnikowe działania interwencyjne, programów kompleksowej rehabilitacji kardiologicznej.
Promując wszelkie aspekty poprawy aktywności fizycznej, programy rehabilitacji kardiologicznej wydatnie przyczyniają się do pozytywnej modyfikacji czynników ryzyka miażdżycy, poprawy wydolności fizycznej oraz ograniczenia ryzyka wystąpienia kolejnych ostrych incydentów sercowo-naczyniowych. Te kompleksowe działania prowadzą do powrotu chorego do aktywnego udziału w życiu społecznym, co pozytywnie wpływa na jakość życia chorych, u których rozpoznano chorobę sercowo-naczyniową.
Celem niniejszej pracy jest przegląd aktualnej wiedzy na temat miejsca rehabilitacji kardiologicznej w strategii prewencji wtórnej choroby sercowo-naczyniowej.

Słowa kluczowe: prewencja wtórna, aktywność fizyczna, rehabilitacja kardiologiczna, choroba sercowo-naczyniowa

Complex cardiac rehabilitation in a strategy of secondary prevention of cardiovascular disease

Kałka D.1,2, Sobieszczańska M.1, Pilecki W.1, Adamus J.3
1Medical University of Wroclaw, Poland, Division of Electrocardiology and Cardiovascular Disease Prevention, Department of Pathophysiology, Wroclaw, Poland, 2Department of Cardiac Rehabilitation, Promedis, Wrocław, Lux Med Group, Poland, 3Department of Cardiology, Ostrobramska Medical Center, Magodent, Warsaw, Poland

Due to the frequency of occurrence of cardiovascular disease and its course full of severe complications, patients with this condition make a special population. This group is the addressee of the preventive actions included in secondary prevention. The goal of these actions is a reduction of frequency of the occurrence of consecutive incidents connected with ischemic heart disease, ischemic stroke and peripheral artery disease. The actions put a special emphasis on the counteraction of significant and negative from the social-economic point of view phenomenon, such as disability and premature deaths.
The key role within the frames of the integrated preventive procedure in the patients with cardiovascular disease plays the modification of physical activity, mainly realized as a part of a supervised physical training. The training is a basic element of a systematized cardiac rehabilitation. It was Hellerstain, who as a pioneer in using this kind of rehabilitation in the patients after acute coronary incidents, and in the 1950s began propagating a multi-disciplinary attitude to the cardiac rehabilitation programs.
Since WHO's formulation of the first definition of cardiac rehabilitation in 1964, as a result of the achievements of modern invasive cardiology, cardiosurgery and pharmacotherapy, the procedures of treatment of the patients with acute coronary syndrome changed radically. Moreover, a time of their hospitalization has shortened significantly. This fact had an influence on created by many scientific associations the successive development of the standardized process of convalescence, which is cardiac rehabilitation. The Board of Polish Society of Cardiology (PTK), appreciating the rank of the issue, appointed a group of experts to work on the standards of the cardiac rehabilitation, which were published in 2004 in the journal "Folia Cardiologica". Based on the modified in 2003 requirements established by The Working Group of Rehabilitation and Effort Physiology of European Society of Cardiology and the authors' own experiences, they standardize the regulations of the cardiac rehabilitation.
What is specially underlined in this document is keeping the regulation of cardiac rehabilitation effects optimization with maximum safety for the patients and recommending wide, not depending on age, access to complex rehabilitation programs, which contains multi-factor interventive actions. Promoting all aspects of the improvement of physical activity, the cardiac rehabilitation programs contribute to the large extent to the positive modification of arthrosclerosis risk factors, the improvement of physical performance and reducing the risk of occurrence of next acute cardiovascular incidences. All the above-mentioned aspects lead to a comeback to active participation in the social life, and consequently have a positive influence on the quality of life of the people with cardiovascular disease.
The aim of this work is summing up the present knowledge of cardiac rehabilitation as a basic element of secondary prevention.

Key words: secondary prevention, physical activity, cardiac rehabilitation, cardiovascular disease

36do archiwum

Laboratoryjne wskaźniki stanu odżywienia chorych leczonych dializą otrzewnową

Grzegorzewska A.E.
Uniwersytet Medyczny w Poznaniu, Katedra i Klinika Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych

W pracy omówiono niektóre laboratoryjne wskaźniki stanu odżywienia chorych leczonych za pomocą dializy otrzewnowej (DO). Przedstawiono wskaźniki zależne od przyjmowania produktów spożywczych oraz związane ze skutkami odżywiania się, szczególnie z rozwojem otyłości brzusznej. Zwrócono uwagę na czynniki modyfikujące laboratoryjne wskaźniki stanu odżywienia, niezależnie od ilości i jakości przyjmowanych pokarmów. Do czynników tych zaliczono objętość wody pozakomórkowej, stan zapalny, wiek metrykalny, czas trwania leczenia DO, kwasicę metaboliczną, leczenie inhibitorami enzymu konwertującego angiotensynę. Spośród laboratoryjnych wskaźników, związanych z nadmiernym rozwojem wisceralnej tkanki tłuszczowej, przedstawiono najważniejsze wyniki badań nad stężeniem adipocytokin w osoczu oraz insulinoopornością, podkreślając ich związek z antropometrycznymi wskaźnikami stanu odżywienia chorych leczonych DO.

Słowa kluczowe: adipocytokiny, białka wisceralne, insulinooporność, żelazo

Laboratory markers of nutritional state in patients treated with peritoneal dialysis

Grzegorzewska A.E.
Medical University of Poznan, Poland, Chair and Department of Nephrology, Transplantology and Internal Medicine

Selected laboratory markers of nutritional state in patients treated with peritoneal dialysis (PD) are presented in this review. Parameters, which depend on intake of nutritional products and are related to consequences of nutrition, especially to development of abdominal obesity, are shown. Attention is paid on factors, which modify laboratory parameters of nutritional state, independently on quantity and quality of ingested products. These parameters include volume of extracellular water, inflammatory state, metrical age, duration of treatment with PD, metabolic acidosis, treatment with angiotensin converting enzyme inhibitors. Among laboratory parameters, which are related to excess of visceral fat tissue, the most important results of investigations on serum adipocytokine concentration and insulin resistance are presented, underlying their associations with anthropometric parameters of nutritional state of PD patients.

Key words: adipocytokines, insulin resistance, visceral proteins, iron

40do archiwum

Patogeneza zaburzeń przewodu pokarmowego u dzieci z autyzmem

Wasilewska J., Jarocka-Cyrta E., Kaczmarski M.
Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Klinika Pediatrii, Gastroenterologii i Alergologii

Autyzm należy do zaburzeń neurorozwojowych charakteryzujących się klinicznie tzw. triadą autystyczną obejmującą zahamowanie rozwoju społecznego, deficyty i dysfunkcje w komunikacji werbalnej i niewerbalnej oraz zaburzenia behawioralne. Objawom tym u 9-54% chorych towarzyszy patologia przewodu pokarmowego, która w tej grupie chorych często pozostaje nierozpoznana z powodu choroby podstawowej (zaburzenia mowy, zmieniona percepcja bólu). Do najczęściej opisywanych zmian w przewodzie pokarmowym u dzieci z rozpoznanym autyzmem należą: zaburzenia motoryczne (choroba refluksowa przełyku, zaparcia, biegunki), zaburzenia trawienia, zespół nadmiernej przepuszczalności jelita, zapalenie błony śluzowej jelita z cechami autoimmunizacji lub bez, zaburzenie równowagi mikrobiologicznej jelita, nietolerancja pokarmowa czy opioidowe działanie egzorfin pochodzenia pokarmowego uwolnionych z białek pokarmowych (kazeiny lub glutenu). Nadal jednak brak epidemiologicznych danych porównujących częstość chorób przewodu pokarmowego w populacji dzieci z rozpoznanym autyzmem i dzieci bez autyzmu.


Słowa kluczowe: autyzm, przewód pokarmowy, zapalenie jelita, odczynowa hiperplazja grudek chłonnych, nietolerancja pokarmowa

Gastrointestinal abnormalities in children with autism

Wasilewska J., Jarocka-Cyrta E., Kaczmarski M.
Medical University of Bialystok, Poland, Department of Pediatrics, Gastroenterology and Allergic Diseases

The autistic spectrum disorder (ASD) is a neurodevelopmental disorder characterized by socially aloof behavior and impairment of language and social interaction. This paper is a review of literature on gastrointestinal problems in children with ASD. Gastrointestinal symptoms are described in 9-54% of autistic children, among which most common are: constipation, diarrhea and abdominal distension. The gastro-intestinal abnormalities reported in autism include: inflammation (esophagitis, gastritis, duodenitis, enterocolitis) with or without autoimmunity, lymphoid nodular hyperplasia, increased intestinal permeability, low activities of disaccharidase enzymes, impairment of detoxification (e.g. defective sulfation of ingested phenolic amines), dysbiosis with bacterial overgrowth, food intolerance or exorphin intoxication (by opioid derived from casein and gluten). A beneficial effect of dietary intervention on behavior and cognition of some autistic children indicates a functional relationship between the alimentary tract and the central nervous system. There are no epidemiologic data concerning the incidence or prevalence of gastrointestinal problems within the population of children with ASD in comparison to the population of non-ASD children.

Key words: autism, gastrointestinal tract, enterocolitis, lymphnodular hyperplasia, food hypersensitivity

44do archiwum

Stres oksydacyjny w procesach uszkodzenia komórek

Kulbacka J.1, Saczko J.1, Chwiłkowska A.1
Akademia Medyczna we Wrocławiu, Katedra i Zakład Biochemii Lekarskiej

Stres oksydacyjny można określić jako zaburzenie równowagi między natężeniem procesów oksydacyjnych, które indukują powstawanie reaktywnych form tlenu (RFT) i przeciwdziałającym systemem obronnym - antyoksydacyjnym. U podłoża większości stanów patologicznych chorób leżą przewlekłe zmiany związane z kancerogennym działaniem wolnych rodników tlenowych. Reaktywne formy tlenu mogą powodować utlenienie tłuszczów, białek, DNA i w następstwie przyczynić się do uszkodzenia tkanek. Toksyczne produkty reakcji utleniania działają cytostatycznie na komórkę uszkadzając błony komórkowe oraz prowadząc komórkę do śmierci na drodze apoptozy lub nekrozy. Stan równowagi komórek utrzymuje się przez enzymy antyoksydacyjne, takie jak: dysmutaza ponadtlenkowa, katalaza, transferaza S-glutationowa oraz inne substancje, jak np. glutation czy witaminy E, C i A. Związki te umożliwiają usuwanie nadmiaru RFT z komórek.

Słowa kluczowe: wolne rodniki, stres oksydacyjny, uszkodzenie komórki

Oxidative stress in cells damage processes

Kulbacka J.1, Saczko J.1, Chwiłkowska A.1
Medical University of Wroclaw, Poland, Department of Medical Biochemistry

Oxidative stress may be defined as an imbalance between reactive oxygen species (ROS) and the antioxidant defense system. It is now known that oxidative stress is involved in most of pathological states and diseases. ROS and other oxidants can cause oxidation of lipids, proteins and DNA with following tissue damage. Toxic products of oxidation proceed cytostatic effects causing membrane damage and lead into cell death via apoptosis or necrosis. The redox status of the cell is maintained by antioxidant enzymes such as superoxide dismuthase, catalase, glutathione S-transferase and other substances such as glutathione, vitamins E, C and A, which provide to eliminate ROS.

Key words: free radicals, oxidative stress, cells damage

48do archiwum

Neprylizyna - budowa genu i produktu białkowego oraz lokalizacja ekspresji

Kubiak-Wlekły A., Niemir Z.I.
Uniwersytet Medyczny w Poznaniu, Katedra i Klinika Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych, Pracownia Nefrologii Molekularnej

Neprylizyna (NEP, CD10, CALLA, ang. common acute lymphoblastic leukaemia antigen, obojętna endopeptydaza, enkefalinaza) jest to zależna od cynku metalopeptydaza, włączona w metabolizm wielu białek regulatorowych i białek sygnałowych na powierzchni komórki. Gen NEP zlokalizowany jest na chromosomie 3q 25.1-q25.2 i zbudowany jest z 24 eksonów rozdzielonych przez introny. Zidentyfikowano 4 typy cDNA genu NEP wynikające z alternatywnego składania eksonów 1, 1bis, 2a i 2b do wspólnego eksonu 3. Neprylizyna wykazuje ekspresję na komórkach białaczkowych o fenotypie pre-B, prekursorach limfocytów, granulocytach, fibroblastach oraz komórkach nabłonkowych wielu narządów. W nerce ludzkiej wykrywa się ją na podocytach, komórkach mięśni gładkich naczyń oraz na rąbku szczoteczkowym nabłonka cewek proksymalnych.

Słowa kluczowe: neprylizyna, ekspresja, warianty transkrypcyjne

Neprilysin - structure of the gene and protein product and the localization of expression

Kubiak-Wlekły A., Niemir Z.I.
Medical University of Poznan, Poland, Department of Nephrology, Transplantology and Internal Diseases, Laboratory for Molecular Nephrology

Neprilysin (NEP, CD10, CALLA - common acute lymphoblastic leukaemia antigen, neutral endopeptidase, enkephalinase) is a zinc-dependent metallopeptidase, which is involved in the metabolism of a number of regulatory peptides and plays an important role in turning off peptide signalling at the cell surface. NEP gene is located on chromosome 3q 25.1-q25.2 and is composed of 24 exons. Four types of NEP cDNAs have been identified resulting from alternative splicing of exons 1, 1bis, 2a or 2b to the common exon 3. Neprilysin is expressed in normal and malignant hematopoietic cells and in epithelial cells of many organs. In kidneys, it is expressed in podocytes, renal proximal tubular epithelium and in smooth muscles of the vessels.

Key words: neprilysin, expression, transcripts

52do archiwum

Znaczenie neprylizyny w utrzymywaniu homeostazy ustroju oraz jej udział w procesach patologicznych

Kubiak-Wlekły A., Niemir Z.I.
Uniwersytet Medyczny w Poznaniu, Katedra i Klinika Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych, Pracownia Nefrologii Molekularnej

Neprylizyna (NEP, CD10, CALLA - common acute lymphoblastic leukaemia antigen, obojętna endopeptydaza, enkefalinaza) jest to zależna od cynku metalopeptydaza, włączona w metabolizm wielu białek regulatorowych i białek sygnałowych na powierzchni komórki. Neprylizyna bierze udział w regulacji ciśnienia tętniczego, w patogenezie choroby Alzheimera, reguluje odpowiedź zapalną organizmu, a także wpływa na proliferację i różnicowanie komórek oraz na proces nowotworowy.

Słowa kluczowe: neprylizyna, nadciśnienie tętnicze, choroba Alzheimera, zapalenie

The relevance of neprilysin for systemic homeostasis and its involvement in the pathological processes

Kubiak-Wlekły A., Niemir Z.I.
Medical University of Poznan, Poland, Department of Nephrology, Transplantology and Internal Diseases, Laboratory for Molecular Nephrology

Neprilysin (NEP, CD10, CALLA-common acute lymphoblastic leukaemia antigen, neutral endopeptidase, enkephalinase) is a zinc-dependent metallopeptidase, which is involved in the metabolism of a number of regulatory peptides and plays an important role in turning off peptide signalling at the cell surface. Neprilysin is involved in many physiological and pathological processes in organism. It regulates blood pressure and inflammatory response, takes part in the pathogenesis of Alzheimer disease, influences cellular proliferation and differentiation, as well as neoplastic progression.

Key words: neprilysin, hypertension, Alzheimer disease, inflammation

55do archiwum

Bariera krew-płyn mózgowo-rdzeniowy - szczególna rola komórek Mato

Muszyńska A., Czupryna P., Moniuszko A., Zajkowska J.M., Pancewicz S.A., Pawlak-Zalewska W.
Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Klinika Chorób Zakaźnych i Neuroinfekcji

Mózg ze względu na swoje funkcje jest izolowany zarówno od środowiska zewnętrznego, jak i wewnętrznego. Funkcję tę spełniają czaszka, opony mózgu, płyn mózgowo-rdzeniowy oraz unikalny system mechanizmów i barier ograniczających wymianę tlenu, substancji rozpuszczalnych i elementów komórkowych między krwią, tkanką nerwową i płynem mózgowo-rdzeniowym. W barierze krew-mózg istotny udział biorą perycyty (tzw. komórki Mato) zlokalizowane w przestrzeni Virchowa-Robina. Komórki Mato (FGP) są bogate w enzymy hydrolityczne. Rolę fagocytów w barierze krew-mózg pełnią dzięki receptorom wymiatającym, uczestniczącym w wychwytywaniu nadmiaru niekorzystnych substancji z otoczenia. Starzenie się, hipercholesterolemia oraz niedobór witaminy E mają wpływ na uwstecznianie się komórek okołonaczyniowych i zmniejszenie ich funkcji ochronnej. Komórki Mato przypuszczalnie odgrywają rolę w patogenezie wielu chorób, m.in. choroby Alzheimera, retinopatii cukrzycowej, zapaleniu mózgu.

Słowa kluczowe: makrofagi okołonaczyniowe, komórki Mato, receptory wymiatające

Blood-brain barrier - function of Mato cells

Muszyńska A., Czupryna P., Moniuszko A., Zajkowska J.M., Pancewicz S.A., Pawlak-Zalewska W.
Medical University of Bialystok, Poland, Department of Infectious Diseases and Neuroinfecions

Brain because of its functions, is isolated from either external or internal environment. This function is performed by skull, cerebral meninges, cerebrospinal fluid and unique system of mechanisms and barriers restricting exchange of oxygen, soluble substances between blood, nervous tissue and cerebrospinal fluid. Mato cells, located in Virchow-Robin's space play a key role in blood-brain barrier. Mato cells are rich in hydrolytic enzymes. They act as phagocytes in blood-brain barrier by scavenger receptors, which take part in eliminating excess of unfavorable substances from environment. Ageing, hypercholesterolemia and vitamin E deficiency can cause degeneration of perivascular cells and limit their protective function. Mato cells probably are responsible for pathogenesis of various diseases, f.e. Alzheimer disease, diabetic rethinopathy, encephalitis.

Key words: perivascular macrophage, Mato cells, scavenger receptors

58do archiwum

Botulizm - nadal aktualny problem epidemiologiczny i kliniczny

Moniuszko A., Czupryna P., Pancewicz S.A., Kondrusik M., Grygorczuk S., Zajkowska J.M.
Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Klinika Chorób Zakaźnych i Neuroinfekcji

Zapadalność z powodu zatrucia jadem kiełbasianym, czyli botulizm, jest w Polsce najwyższa wśród krajów Unii Europejskiej. Często notuje się również zatrucia botuliną u polskich emigrantów. Zjawisko to wiązane jest ze zwyczajem spożywania własnoręcznie wytwarzanych weków i wędlin. Najczęstszymi postaciami klinicznymi zatrucia jadem kiełbasianym są: botulizm pokarmowy, przyranny oraz botulizm niemowląt. Rozpoznania choroby dokonuje się na podstawie wywiadu oraz objawów klinicznych, zaś potwierdza je wykrycie toksyny botulinowej w resztkach pokarmu, wymiocinach bądź w kale chorego. W leczeniu zatrucia jadem kiełbasianym u dorosłych stosuje się antytoksynę pochodzenia końskiego, zaś u niemowląt ludzką immunoglobulinę.

Słowa kluczowe: botulizm, czyli zatrucie jadem kiełbasianym, rozpoznanie, leczenie

Botulism - actual epidemiologic and clinical problem

Moniuszko A., Czupryna P., Pancewicz S.A., Kondrusik M., Grygorczuk S., Zajkowska J.M.
Medical University of Bialystok, Poland, Departament of Infectious Diseases and Neuroinfecions

Botulism incidence in Poland is the highest in whole European Union. Polish emigrants suffer from botulism as well. This phenomenon is supposed to be caused by Polish custom of preparing home-made food.
The most frequent clinical forms of botulism are: foodborne botulism, wound botulism and infant botulism. The diagnosis is mostly made on case history, physical examination and it is confirmed by toxin detection in food remains, vomits and stool. In treatment of adult's botulism antitoxin derived from hyperimmunizated horses, but in infant botulism human immunoglobulin should be used.

Key words: botulism, diagnosis, treatment

62do archiwum

Łagodne lite guzy wątroby - aktualny stan wiedzy

Raszeja-Wyszomirska J.1,2, Wasilewicz M.P.2, Zasada-Cedro K.3, Golanowska M.4, Wiechowska-Kozłowska A.5
Pomorska Akademia Medyczna w Szczecinie, 1Samodzielna Pracownia Hepatologii; Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Zespolony w Szczecinie: 2Pododdział Hepatologii i Transplantacji Wątroby (IIIC3), 3Zakład Radiologii, 4Poddział Chirurgii Wątroby i Transplantacyjnej; 5Szpital MSWiA w Szczecinie, Pracownia Endoskopii Diagnostycznej i Zabiegowej

Łagodne lite guzy wątroby mogą stanowić jeden z większych problemów diagnostycznych wśród różnych zagadnień hepatologicznych. Do najczęstszych z nich zaliczamy: naczyniaki, gruczolaki, guzkowy przerost regeneracyjny (NRH) oraz ogniskowy przerost guzkowy (FNH) wątroby. Do obrazowania tych zmian wykorzystuje się zwykle kilka przydatnych metod (USG, TK, MR), dzięki którym można zdecydować jakie będzie dalsze postępowanie wobec chorych. W artykule tym przestawiono podsumowanie zebranych doniesień na temat łagodnych litych guzów wątroby na podstawie danych opublikowanych w internetowej bazie MEDLINE. Praca zawiera również wybrane możliwości leczenia oraz kontroli chorych z opisanymi zmianami w wątrobie, co może być pomocne w diagnostyce różnicowej guzów łagodnych i złośliwych.

Słowa kluczowe: guzy wątroby, naczyniaki, gruczolaki, guzkowy przerost regeneracyjny (NRH), ogniskowy przerost guzkowy (FNH)

Benign solid tumors of the liver - review of current knowledge

Raszeja-Wyszomirska J.1,2, Wasilewicz M.P.2, Zasada-Cedro K.3, Golanowska M.4, Wiechowska-Kozłowska A.5
1Pomeranian Medical University in Szczecin, Poland, Liver Unit, Vovoid Hospital in Szczecin, 2Division of Hepatology and Liver Transplantation (IIIC3), 3Department of Radiology, 4Department of Liver and Transplantation Surgery; 5MSWiA Hospital, Szczecin, Poland, Endoscopy Unit

Benign solid tumors of the liver may be one of the great diagnostic difficulties among the hepatic problems. The most common of them are: haemangiomas, adenomas, nodular regenerative hyperplasia (NRH) and focal nodular hyperplasia (FNH). There are several useful ways of imaging for those lesions (USG, CT, MR), which are helpful in decision-making and further management. This article presents a summary of the main information on benign solid tumors of the liver based on internet database MEDLINE. Also, it contains some proceedings of treatment and control for patients with those lesions, which can help to differentiate benign and malignant hepatic tumors.

Key words: liver tumors, haemangiomas, adenomas, nodular regenerative hyperplasia (NRH) focal nodular hyperplasia (FNH)

68do archiwum

Udział alkoholu etylowego w powstawaniu zaburzeń metabolizmu węglowodanów

Orywal K., Jelski W., Szmitkowski M.
Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Zakład Diagnostyki Biochemicznej

Alkohol etylowy oraz produkty jego metabolizmu prowadzą do upośledzenia funkcji wielu narządów, co powoduje ogólnoustrojowe oraz miejscowe zaburzenia metabolizmu węglowodanów. Nadużywanie alkoholu indukuje powstawanie zmian w sekrecji trzustkowych enzymów trawiennych, co przyczynia się do rozwoju przewlekłego alkoholowego zapalenia trzustki. Może spowodować także wystąpienie cukrzycy wtórnej, wynikającej z uszkodzenia komórek betawysp trzustkowych oraz jest czynnikiem ryzyka cukrzycy typu 2. Alkohol powoduje również zwyrodnienie komórek wątrobowych i indukuje wiele zaburzeń, w tym także metabolizmu węglowodanów.

Słowa kluczowe: alkohol etylowy, metabolizm węglowodanów, cukrzyca

The participation of ethanol in induction of carbohydrates metabolism disturbances

Orywal K., Jelski W., Szmitkowski M.
Medical University of Bialystok, Poland, Departments of Biochemical Diagnostics

Alcohol and products of its metabolism lead to impairment of many organs functions, what cause systemic and local carbohydrates metabolism disturbances. Abusing of alcohol induces changes in pancreatic digestive enzymes secretion, what contributes to development of chronic alcoholic pancreatitis. Alcohol can cause secondary diabetes, what is result of pancreatic beta-cells damage and is a risk factor for type 2 diabetes. Alcohol cause liver cells degeneration and induction of many metabolic disturbances especially carbohydrates.

Key words: alcohol, carbohydrates metabolism, diabetes

72do archiwum

Konwencjonalna hormonalna terapia zastępcza w leczeniu osteoporozy

Męczekalski B.1, Czyżyk A.2
Uniwersytet Medyczny w Poznaniu: 1Klinika Endokrynologii Ginekologicznej, 2Studenckie Koło Naukowe Endokrynologii

Osteoporoza i osteoporotyczne złamania kości stanowią poważne zagrożenie dla życia kobiet po menopauzie. Estrogeny, głównie poprzez receptor typu ?, wpływają na komórki układu odpornościowego, osteoblasty i osteoklasty powodując zwiększenie gęstości mineralnej kości i zmniejszenie ryzyka złamań. Konwencjonalna hormonalna terapia zastępcza (a w szczególności komponenta estrogenowa) jest skutecznym środkiem stosowanym w zapobieganiu i leczeniu osteoporozy. Starsze badania obserwacyjne wykazywały, że jest ona również korzystna w przypadkach ryzyka chorób serca. Jednak randomizowane badania kliniczne oraz nowe analizy obserwacyjne zmieniły te poglądy. Okazuje się, że hormonalna terapia zastępcza zwiększa ryzyko chorób serca u starszych kobiet, ryzyko choroby zakrzepowo-zatorowej i udaru mózgu oraz raka piersi w niektórych grupach pacjentek. Ma ona jednak jednocześnie korzystny wpływ na objawy menopauzy, ryzyko zgonu i w pewnych sytuacjach klinicznych może być stosowana w osteoporozie. Na podstawie wiarygodnych danych naukowych można wyselekcjonować grupę chorych, dla których stosowanie hormonalnej terapii zastępczej będzie szczególnie korzystne.

Słowa kluczowe: osteoporoza, hormonalna terapia zastępcza

Conventional hormonal replacement therapy in treatment of osteoporosis

Męczekalski B.1, Czyżyk A.2
Poznań University of Medical Sciences, Poland: 1Department of Gynecological Endocrinology, 2Student Scientific Working Group

Osteoporosis and osteoporotic bone fractures becomes a serious life threat for women after menopause. Estrogens, mainly through alpha type receptor, act on immunological cells, osteoblasts and osteoclasts, causing increase of bone mineral density and decline of risk of fractures. Conventional hormonal replacement therapy (in peculiarity its estrogens) is effective regimen, applied in prevention and treatment of osteoporosis. Observational studies carried out in past revealed its beneficial influence on cardiovascular disease. However, randomized clinical trials and newer observational studies neglected those conclusions. It was shown that hormonal replacement therapy has adverse effects on: risk of heart disease among older women, thromboemolic disease, stroke and breast cancer among some groups of women. On the other hand, hormonal therapy is effective for menopause symptoms, risk of death and in some clinical cases it might be used in osteoporosis treatment. On base of precise scientific data, particular group of patients may be selected, for which use of hormonal replacement therapy will be especially valuable.

Key words: osteoporosis, hormonal replacement therapy

77do archiwum

Nowe formy terapii estrogenowej w osteoporozie postmenopauzalnej

Męczekalski B.1, Czyżyk A.2
Uniwersytet Medyczny w Poznaniu: 1Klinika Endokrynologii Ginekologicznej, 2Studenckie Koło Naukowe Endokrynologii

Estrogeny, mimo że nie są lekami pierwszego wyboru w osteoporozie, stanowią ważną i nadal obiecującą alternatywę terapeutyczną u kobiet po menopauzie. W badaniach randomizowanych wykazano, że mają niekorzystny wpływ na ryzyko rozwoju pewnych chorób, ale jednocześnie są wysoce efektywnym środkiem na objawy zespołu klimakteryjnego oraz mają pozytywny wpływ na jakość i długość życia. Efekty niepożądane zależą w dużej mierze od dawki oraz sposobu podania leków, dlatego ciągle bada się nowe możliwości dotyczące terapii hormonalnej. Wydaje się, że podawanie estrogenów drogą inną niż doustną (przezskórną, donosową, podjęzykową lub dopochwową) ma lepszy profil bezpieczeństwa i co najmniej tak samo dobry wpływ na metabolizm kostny, jak podawanie preparatów enteralnych. Również stosowanie niskich lub ultraniskich dawek estrogenów jest korzystne w osteoporozie, mimo że ich działanie na szkielet jest bezpośrednio zależne od dawki.
Prowadzi się także doświadczenia nad politerapią osteoporozy z wykorzystaniem preparatów hormonalnych. Badano połączenia estrogenów z parathormonem oraz estrogenów z bisfosfonianami. Mogą one być stosowane w przypadku osteoporozy opornej na monoterapię lub u chorych ze znaczną utratą masy kostnej. Dostępne obecnie dane nad niekonwencjonalną hormonalną terapią zastępczą (HTZ) są obiecujące. Potrzebne są jednak kolejne dobrze zaprojektowane badania oceniające różne zastosowania preparatów o aktywności estrogenowej.

Słowa kluczowe: osteoporoza, terapia niskodawkowa, terapia kombinowana

New forms of estrogenotherapy in postmenopausal osteoporosis

Męczekalski B.1, Czyżyk A.2
Poznań University of Medical Sciences, Poland: 1Department of Gynecological Endocrinology, 2Student Scientific Working Group

Although estrogens, are not any more the first choice therapy for osteoporosis, the are still important and promising treatment option for women after menopause. In randomized clinical trials it was shown, that they have negative influence on risk of development of particular diseases, but even though they are very efficient remedy for symptoms of climacteric syndrome and act positively on quality of life and longevity. Side effects are highly dependent on dose and route of administration and that is why the new hormonal treatment modalities are being developed. It seems, that non-oral (transdermal, nasal, sublingual or vaginal) administration of estrogens preparations has better safety profile and at least as good influence on bones, as oral estrogens. What is more, low or ultralow doses of estrogens is beneficial for skeletal system, even if their effectiveness is dose-dependent.
Also polytherapy with hormonal preparations of osteoporosis is under investigation. Combinations of estrogens with parathormone and estrogens with bisphosphonates may be used in treatment-resistant osteoporosis and in individuals with severe loss of bone mass. Anyway, new, well designed clinical trials are still required, which will asses different indications for substances with estrogens activity.

Key words: osteoporosis, low-dose therapy, combined therapy